Półpasiec często kojarzony jest jedynie z wysypką, tymczasem w rzeczywistości to choroba o znacznie poważniejszym przebiegu. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa i rosnącą liczbą osób z obniżoną odpornością problem ten będzie dotyczył coraz większej grupy pacjentów. Właśnie dlatego szczepienie przeciw półpaścowi staje się dziś jednym z kluczowych elementów profilaktyki zdrowotnej u dorosłych.
Skąd bierze się półpasiec?
Źródłem choroby jest wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV) – ten sam, który odpowiada za ospę wietrzną. Po przechorowaniu nie znika on z organizmu, lecz pozostaje w zwojach nerwowych w stanie uśpienia.
Po latach, gdy odporność organizmu słabnie, wirus może się ponownie uaktywnić. Właśnie wtedy rozwija się półpasiec. Z tego powodu choroba dotyczy przede wszystkim osób po 50. roku życia oraz pacjentów z obniżoną odpornością.
Warto podkreślić, że półpaścem nie można się zarazić od innej osoby. Natomiast osoby, które nie chorowały na ospę wietrzną lub nie zostały zaszczepione, mogą zarazić się właśnie ospą wietrzną poprzez kontakt z chorym.
Objawy półpaśca – nie tylko wysypka
Początek choroby bywa nieoczywisty. Najpierw pojawia się ból, pieczenie lub nadwrażliwość skóry wzdłuż przebiegu nerwu. Dopiero po kilku dniach w tym miejscu rozwija się charakterystyczna wysypka w postaci pęcherzyków, przypominających zmiany ospowe, ale głębiej osadzonych.
Zmiany skórne zwykle nie przekraczają linii pośrodkowej ciała i mogą towarzyszyć im gorączka oraz powiększenie węzłów chłonnych. Wysypka ustępuje zazwyczaj po 7-14 dniach, jednak to nie oznacza końca problemu. U około połowy osób po 60. roku życia ból w miejscu zmian utrzymuje się znacznie dłużej – nawet przez wiele miesięcy.
Choć widocznym objawem są zmiany skórne, półpasiec w rzeczywistości dotyczy układu nerwowego. To właśnie uszkodzenie nerwów odpowiada za silny, często trudny do opanowania ból. Najczęstszym i najbardziej uciążliwym powikłaniem jest neuralgia popółpaścowa. To przewlekły ból utrzymujący się co najmniej 90 dni od pojawienia się wysypki, który może dotyczyć od kilku do ponad 30% chorych. W części przypadków jego nasilenie jest tak duże, że wymaga specjalistycznego leczenia.
Możliwe powikłania – znacznie więcej niż ból
Półpasiec może prowadzić do szeregu poważnych powikłań. Oprócz przewlekłego bólu obejmują one także powikłania neurologiczne, takie jak zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, porażenia nerwów czy zaburzenia słuchu.
W niektórych przypadkach choroba wiąże się również z powikłaniami sercowo-naczyniowymi, w tym ryzykiem udaru mózgu lub zawału serca w ciągu kilku miesięcy od zachorowania. Występują także powikłania skórne, takie jak nadkażenia bakteryjne, blizny czy przebarwienia.
U części pacjentów, zwłaszcza po 50. roku życia, pojawia się co najmniej jedno powikłanie inne niż neuralgia.
Szczepienie przeciw półpaścowi – jak działa i kogo dotyczy?
Szczepionka przeciw półpaścowi została opracowana z myślą o osobach, które miały kontakt z wirusem ospy wietrznej.
Preparat jest przeznaczony dla osób powyżej 50. roku życia oraz dorosłych z podwyższonym ryzykiem zachorowania. Jego zadaniem jest zapobieganie zarówno samemu półpaścowi, jak i jego najczęstszemu powikłaniu, czyli neuralgii popółpaścowej.
Szczepienie zapewnia długotrwałą ochronę, utrzymującą się nawet do 11 lat, a jednocześnie jest dobrze tolerowane. Ewentualne działania niepożądane mają zazwyczaj łagodny charakter i ograniczają się głównie do reakcji w miejscu podania.
Dlaczego warto zaszczepić się po 50. roku życia?
Ryzyko zachorowania na półpasiec rośnie wraz z wiekiem oraz spadkiem odporności. Jednocześnie to właśnie w tej grupie choroba najczęściej przebiega ciężej i wiąże się z większym ryzykiem powikłań.
W obliczu wydłużającej się długości życia i rosnącej liczby osób z zaburzeniami odporności można spodziewać się wzrostu liczby zachorowań. Dlatego szczepienie to staje się istotnym elementem profilaktyki zdrowotnej u dorosłych.
W Białymstoku przeciwko półpaścowi zaszczepić się można w punkcie: ul. Antoniukowska 56 (Galeria Antoniuk – Apteka Rodzinna). Rejestracja pod nr tel.: +48 85 30 70 860