Jeszcze w połowie XX wieku odra była chorobą powszechną w Polsce. Epidemie pojawiały się co 2–3 lata, a liczba zachorowań w latach epidemicznych sięgała nawet 200 tysięcy. Niestety, choroba często prowadziła do ciężkich powikłań i hospitalizacji. Wtedy właśnie wprowadzono szczepienia przeciw odrze, które zrewolucjonizowały ochronę zdrowia dzieci i dorosłych.
Odra – jak dochodzi do zakażenia
Odra jest ostrą, wirusową chorobą zakaźną, która bardzo łatwo rozprzestrzenia się wśród osób nieuodpornionych. Źródłem zakażenia jest chory człowiek, a wirus przenosi się drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z wydzieliną z jamy nosowo-gardłowej. Choroba może dotknąć każdego, kto nie był szczepiony, a szczególnie osoby z osłabionym układem odpornościowym.
W Europie obserwuje się wzrost zachorowań na odrę, głównie wśród osób, które nie przyjęły szczepienia. W Polsce każdego roku notuje się od 100 do 300 przypadków, przy czym większość chorych nie była zaszczepiona.
Objawy odry u dzieci i dorosłych
Pierwsze objawy odry pojawiają się po około 10–12 dniach od zakażenia. Na kilka dni przed wysypką pacjent może odczuwać gorączkę, złe samopoczucie, katar, kaszel i zapalenie spojówek. W jamie ustnej powstają charakterystyczne białe plamki Koplika, otoczone czerwoną linią. Następnie rozwija się czerwona wysypka, która stopniowo obejmuje całą głowę i ciało, a temperatura może sięgać nawet 41°C.
Odra u dzieci zwykle przebiega łagodniej, ale młodsze dzieci do 5. roku życia są szczególnie narażone na powikłania. Odra u dorosłych może być cięższa, zwłaszcza u osób powyżej 20. roku życia lub z obniżoną odpornością.
Powikłania odry – dlaczego choroby nie należy lekceważyć
Około 30% przypadków odry kończy się powikłaniami. Najczęstsze z nich to zapalenie ucha środkowego prowadzące do utraty słuchu, biegunka, zapalenie płuc czy ostre zapalenie mózgu z obrzękiem mózgu. Bardzo rzadko może dojść do podostrego stwardniającego zapalenia mózgu (SSPE), którego objawy pojawiają się kilka lat po chorobie. Co czwarta chora osoba wymaga hospitalizacji, a jedna na 1000 chorych umiera w przebiegu choroby.
Szczepienie przeciw odrze – skuteczna profilaktyka
Najlepszą ochroną jest szczepienie przeciw odrze. W Polsce stosuje się szczepionkę skojarzoną MMR, która chroni także przed świnką i różyczką. Zawiera żywe, osłabione wirusy i należy do szczepień obowiązkowych.
Szczepienie MMR podaje się dzieciom w 13–15 miesiącu życia oraz w 6. roku życia. Po dwóch dawkach skuteczność ochrony wynosi 98–99% i utrzymuje się przez całe życie. Po podaniu szczepionki mogą wystąpić łagodne reakcje, takie jak ból lub zaczerwienienie w miejscu wkłucia, niewielka wysypka czy podwyższona temperatura. U dorosłych mogą pojawić się także bóle stawów. Ciężkie powikłania zdarzają się bardzo rzadko i ustępują samoistnie.
W naszym punkcie w Białymstoku przy ul. Antoniukowskiej 56 (Galeria Antoniuk) osoby dorosłe mogą się zaszczepić lub doszczepić w sytuacji, gdy obowiązek szczepienia nie został zrealizowany.