Program Szczepień Ochronnych (PSO), popularnie zwany kalendarzem szczepień, to oficjalny dokument określający obowiązkowe i zalecane szczepienia w Polsce oraz zasady ich przeprowadzania. Jest aktualizowany co roku przez Główny Inspektorat Sanitarny i publikowany w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia.
Kto ustala Program Szczepień Ochronnych?
PSO opracowywany jest przez GIS na podstawie danych epidemiologicznych i możliwości finansowych państwa. Rekomendacje przygotowuje zespół ekspertów: pediatrów, zakaźników, epidemiologów oraz specjalistów zdrowia publicznego, a także konsultanci krajowi i towarzystwa naukowe. Uwzględniane są także zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC).
Szczepienia obowiązkowe i zalecane
Szczepienia obowiązkowe są finansowane przez państwo i chronią przed najgroźniejszymi chorobami, np. gruźlicą, WZW B, krztuścem, polio, Hib, pneumokokami czy odrą. Wykonywane są od pierwszych dni życia aż do 19. roku życia, a także u dorosłych szczególnie narażonych na zakażenie (np. studentów medycyny).
Szczepienia zalecane rozszerzają ochronę, ale nie są w pełni refundowane. Do tych bezpłatnych należą m.in. szczepienia przeciw HPV i COVID-19. Pozostałe, płatne, to m.in. WZW A, grypa, meningokoki czy kleszczowe zapalenie mózgu.
Realizacja szczepień w praktyce
Kalendarz szczepień określa, w jakich przedziałach wiekowych poszczególne szczepienia powinny zostać wykonane. W praktyce jednak zdarzają się sytuacje, w których obowiązek szczepienia nie został zrealizowany – np. z powodu pobytu za granicą, przerw w dokumentacji medycznej, przeciwwskazań zdrowotnych lub innych okoliczności.
W takich przypadkach możliwe jest uzupełnienie brakujących szczepień w wieku dorosłym, po wcześniejszej kwalifikacji lekarskiej.
UWAGA:
W naszym punkcie nie realizujemy szczepień obowiązkowych dla osób poniżej 18. roku życia. Osoby dorosłe mogą natomiast zaszczepić się lub doszczepić w sytuacji, gdy obowiązek szczepienia nie został wcześniej zrealizowany.
Indywidualny kalendarz szczepień
Jeśli kalendarz szczepień zostanie przerwany, np. z powodu choroby, powrotu z zagranicy lub decyzji rodziców o dodatkowych szczepieniach, lekarz opracowuje indywidualny kalendarz szczepień (IKSz). Jego celem jest uzupełnienie wszystkich zaległych szczepień i zapewnienie pełnej ochrony.
Obowiązkowe szczepienia – lista:
Gruźlica
• Szczepienie przeciw gruźlicy (BCG) wykonuje się w pierwszej dobie życia dziecka.
• Jedna dawka do ukończenia 15. roku życia.
WZW B
• Szczepienie wykonuje się w pierwszej dobie życia, a następnie w 2 i 7 miesiącu życia
• Obejmuje dzieci i młodzież do 19. roku życia.
Rotawirusy
• Szczepienie wykonuje się doustnie w 2 i 4 miesiącu życia.
• Zaleca się zakończenie między 16. a 22. tygodniem życia (zależnie od rodzaju szczepionki).
Błonica, tężec, krztusiec
• Pierwsze dawki w 1. roku życia.
• Kolejne w 2., 6., 14. i 19. roku życia.
Polio
• Podawane w 1. i 2. roku życia, a następnie w 6 roku życia jako dawka przypominająca.
Hib (Haemophilus influenzae typu B)
• Szczepienia w 1. i 2. roku życia, uzupełnienie możliwe do ukończenia 5 roku życia.
Odra, świnka, różyczka
• Dwie dawki: w 13–15 miesiącu oraz w 6. roku życia.
• Obejmuje dzieci i młodzież do 19. roku życia.
Pneumokoki
• Podawane w 2 i 4 miesiącu życia.
• Dzieci z grup ryzyka otrzymują dodatkową dawkę.
Ospa wietrzna
• Dwie dawki do ukończenia 19. roku życia.
• Dla dzieci z grup ryzyka.